Spring dan, durf dan!

Volgende week om deze tijd (zo 15 apr, 15h00) verzorg ik op uitnodiging van Europe Direct de lezing ‘Zin in Europa‘ in de Grote Bibliotheek in Utrecht. Een half uurtje dolle pret waarna Pieter Steinz (NRC/Nederlands Letterenfonds) het stokje overneemt.

Us Europeans
Matina (18), Thessaloniki

Europa dus en daar valt nogal wat over te zeggen deze dagen. Toen ik in 2007 en 2008 met een rugzak mn rondje Europa deed, leek alles nog pais en vree. Er rommelde wat in Amerika: net genoeg om in Ierland (september 2007), Griekenland (maart 2008) en Duitsland (juli 2008) eens losjes te informeren of men angst had voor crisis in Europa. Amper. We hadden het goed voor melkaar met z’n alletjes. Europa was nog synoniem voor regeltjes over bananenkromte en komkommerlengte. Alleen de TV-serie In Europa van Geert Mak wist het Europa op menselijke schaal in de picture te brengen. Waarvoor bravo. Never mind de subsidierel die erover ontstond en waardoor het Europafonds voortaan nooit meer in TV-programma’s mocht investeren. Europa, best belangrijk kostte meer dan 10x zoveel en wie heeft daar de DVD-box nog van in de kast staan. Ik bedoel maar.

Het Jaar van de Interculturele Dialoog, was t, back in 2008. Mocht het u niet direct te binnen schieten: 2012 is het ‘Europees Jaar van actief ouder worden en solidariteit tussen de generaties‘. Tsja. Pensioenfondsen zijn inderdaad volop in het nieuws…

Anyway, Europa kan in zijn danwel haar handen wrijven. Inmiddels maakt de Unie krantenkoppen, zoals men daar in Brussel de afgelopen jaren zo driftig naar uitkeken. Niks geen ‘Europa, best belangrijk‘ op een duurbetaalde achterpagina. Die dagen zijn voorbij: de voorpagina is inmiddels gratis beschikbaar, dag na dag. Toch lijkt een inspirerend toekomstperspectief voor Europa verder weg dan ooit.

De ex-premier van België en leider van de liberale fractie in het Europarlement, Guy Verhofstadt, komt een heel eind. Hij komt met sterkte argumenten over nut en noodzaak van Europese samenwerking. Tot zover het goede nieuws. Nut en noodzaak spelen in de huidige dynamiek helaas amper nog een rol van betekenis. Ook Mr. Guy heeft het over een Europa van burgers, politici, bedrijfsleven, markten en banken. Niet over het Europa van alledag, het Europa van mensen die op zondags om 19u naar Studio Sport kijken.

Klik above voor n leuk filmpje

Om maar n voorbeeld te noemen. Vertelde hij maar het verhaal over een paar wijze mannen die Europa bedachten alsof het de eerste maanmissie betrof. Uit persoonlijke overtuiging. Visie. Wil. Synchroniciteit. Een spannend project, ambitieus, ongeëvenaard en navenant experimenteel. En ook: voorwaarts gericht. Het verenigen van staten, omdat de stand van zaken in Europa – hoe onfortuinlijk ook – ons destijds uitnodigde een ongekende sprong te wagen, zoals een soortgelijke uitnodiging ook nu weer op onze deurmat valt.

Een belangrijk fundament onder het Europese project, solidariteit op basis van gedeelde belangen, is op dit moment ver te zoeken. Belangen worden zelfs doelbewust tegen elkaar uitgespeeld om de belangen van een kleine groep mensen te waarborgen. Veelal mensen die heel ver van de reële economie (check: wat is het tegenovergestelde van reële economie) af staan. Of van de realiteit altogether. Die willen houden wat ze hebben en dat niet willen inruilen voor iets groters waar meer mensen lol aan beleven. Het omgekeerde van wat Jezus en co met brood en vissen deden, zeg maar.

Klappt es, oder...

En wie heeft dit alles (alweer) feilloos in de smiezen? Alweer Geert Mak. In zijn kleine boekje ‘De Hond van Tisma‘ (met een dakgootje op de s) heeft hij maar 93 pagina’s nodig om uit te leggen dat we de boel behoorlijk aan het verzieken zijn met z’n allen. Of: voor ons laten verzieken. Centraal staat de vooralsnog onoverbrugbare en groeiende afstand tussen enerzijds instituten, belangen en procedures – en anderzijds mensen, dromen en verhalen.

De oplossing voor de crisis waarin wij ons bevinden danwel gestort hebben danwel hebben laten storten, is er geen van rekenkundige aard. Zelfs de rol van argumenten in het geheel wordt schromelijk overschat. Argumenten helpen dit prisoners’ dilemma niet op te lossen. Dat doet alleen vertrouwen. En dat hebben we opgebruikt. Opperdepop. In back-order, u hoort nog over de levertijd, don’t call us, we’ll call you.

Zie daar het echte tekort.

En daarbij komt nog: Vertrouwen is ontastbaar en abstract, moeilijk te meten en sturen. En we willen zo graag concreet. Handhaafbaar en profileerbaar. En dat terwijl vertrouwen juist niet laat vangen in procedures en er gek genoeg nog geen economische theoriën over bestaan. Wat zo blijft zolang economie zich onterecht als een louter rationele wetenschap blijft beschouwen.

Vertrouwen kun je alleen op de lange termijn creëren en wil zichzelf keer op keer bewezen zien. Behoeft iemand die een eerste toenaderende stap zet, bij voorkeur over de eigen schaduw. Geen land dat dat op dit moment aandurft, ook Nederland niet. Achteruitleunend op een smeltend hoopje argumenten wanen we ons onkwetsbaar voor Griekse toestanden, die we 1) zelf hebben helpen creëren 2) vrolijk naar Nederland importeren door 2a) de inwoners van resterende groeilanden als Polen en Turkije de stuipen op het lijf te jagen en 2b) leiders van collega-krimplanden op te stoken om zichzelf kapot te bezuinigen.

På resa!

Europa heeft geen zin zolang wij er geen zin aan geven: zin in Europa, zoals je zin kunt hebben om op reis te gaan naar een nieuw land. Zin in nieuwe ontmoetingen en nieuwe vergezichten. Verhalen maken, verhalen delen. Avontuur, spel. Samen. Ervaringen winnen met als enig risico illusies te verliezen. Hopen dat je heelhuids weer thuiskomt en je onderweg zelfs de langste omweg niet uit je hoofd laten praten. Vanaf de gebaande kapitalistische paden langs Zucht naar Meer en Angst om Minder nemen we de afslag Hoop op Beter en de rest is Toekomstmuziek.

Goed, zondag in Utrecht dus meer over zulk een nieuwe visie voor Europa. Aanmelden niet verplicht, wel leuk omdat het wellicht andere mensen op het idee brengt ook van de partij te zijn!

Raaduwplaatje! Welke EU-hoofdstad ziet u hier?

Advertenties

Over Bruno van den Elshout

Kunstenaar
Dit bericht werd geplaatst in Europa, Handreikingen, Human scale, Lezing, Nieuws, Ontmoetingen, Synchroniciteit en getagged met , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Een reactie op Spring dan, durf dan!

  1. Claire zegt:

    Helsinki!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s