“In Nederland kan ook alles”

Het doet me deugd weer eens door Hongarije te sjokken. De laatste keer dateert immers van meer dan 5 jaar geleden en in de tussentijd verandert er wel het nodige. Zou je denken. Maar op het oog lijkt dat allemaal wel mee te vallen, concludeert ik tijdens dit bezoek. De teneergeslagen volksaard is nog bij lange na niet ingeruild geweest geworden voor een vrolijkere kijk op het bestaan. En/maar ook omstandigheden die daarin een ommekeer teweeg zouden kunnen brengen, zijn in velden noch wegen te bekennen.

PHOTOLOGIX_Cered_4280

Hongarije, 2013

Wanneer ik over mijn leven en werk vertel, valt de gemiddelde Hongaar van de ene verbazing in de andere. ‘In Nederland kan ook alles’, zeggen ze dan. Niet getrouwd zijn op je 33ste, maar wel vader zijn, eerst een managementopleiding te doen om vervolgens vooral kunstzinnig bezig te zijn. Geen alcohol drinken is zo mogelijk nog gekker dan alleen kraanwater drinken. Waarom zou je? Zeker, die vragen worden overal wel gesteld, maar wereldschokkend wordt het nou ook weer niet gevonden. Hier op het Hongaarse platteland dus wel degelijk.

Ontevredenheid is sowieso een groot goed hier. Net als in Nederland eigenlijk, al is het hier explicieter, zichtbaarder. En dus interessant voer voor reflectie en analyse. Want ik vraag me daardoor af wat er eerst komt. Politici waarover je ontevreden bent, of ontevredenheid die leidt tot verkeerde politieke keuzes. Zowel van kiezers als van gekozenen. Ik weet het antwoord niet. Des te amusanter dat ze het hier wel weten. Het politieke systeem is zoals het is, wij zijn het er niet mee eens en dus zijn we ontevreden. Slogisch, zou Johan Cruyff er achteraan zeggen.

Twee journalisten hebben me geïnterviewd over het project dat ik tijdens mijn verblijf in de Kunstkolonie in Cered ten uitvoer heb gebracht. Mensen fotograferen met of bij de waterput in hun tuin. Aangezien nagenoeg iedereen in Cered zo’n waterput heeft, werd het wat vreemd gevonden dat ik nu juist daarop de aandacht wilde vestigen. Tamelijk onspectaculair en tel daarbij op dat de foto’s dat ook zijn, dan kun je je afvragen wat de artistieke waarde dan is. Kunst is hier (wederom: net als in Nederland vaak) iets dat moeilijk moet zijn of moeite moet kosten, intellectueel-abstract verantwoord behoort te zijn en het resultaat van een lange en dramatische zoektocht met diepe persoonlijke implicaties die jegens bekijkers van de resultaten doorgaans overigens in nevelen gehuld dienen te blijven.

Vakantie-like kiekjes van mensen met waterputten – wat moet je ermee? Alsof je Poldermotieven probeert in het Volkskrant Magazine te krijgen – gelukkig heb ik inmiddels vaker met het bijltje gehakt en begin ik tegenwoordig vrolijk te raaskallen over beoogde waarderingsmodulatie tussen het alledaagse en dat wat slechts waarde krijgt toegekend bij de gratie van hoe zeldzaam het is. En over hoe waardevol die modulatie kan zijn, gegeven de huidige positie van economische wetenschap als agnostische religie en hoe we collectief geprogrammeerd zijn om schaarste te ervaren en in stand te houden. En over hoe leuk het voor alles en iedereen zou zijn als we nou eindelijk iets anders bedenken om het samen gezellig te maken. Fin bon, het wil in toenemende mate gebeuren dat toehoorders na een dergelijk betoog alsnog bevredigd worden in hun zucht naar de intellectueel-abstracte verantwoording voor hetgeen ik ze aanreik.

Leuk detail trouwens: het Hongaarse woord voor waterput is kut. In die zin zou je inderdaad van een kutproject kunnen spreken. Maar dat terzijde.

PHOTOLOGIX_Cered-4211

Jolan (60), schoonmaakster. Uit: Cered Well project

Dan over het maken van NEW HORIZONS. ‘Dat zou in Hongarije nooit kunnen, mensen vertrouwen er nooit op dat dat lukt’. Grappig, want dat scheelt maar weinig met de reacties die ik in Nederland verneem. Al begint er op dat vlak inmiddels best iets te kantelen. De veronderstelde onmogelijkheid (ik citeer: ‘megalomaan project‘) lijkt om te slaan naar nieuwsgierigheid. Erg fijn, want nieuwsgierigheid is een krachtig en belangrijk ingrediënt in dit project. Dat met mijn verblijf hier weer een plezierige impuls heeft gekregen: de wens om ook buiten Nederland weer aan de weg te gaan timmeren. Want daar voorvoel ik mooie nieuwe stroomversnellingen.

Ik schrijf dit stukje in de McDonalds naast het station van Salgotarjan, waar ik straks de trein naar Budapest neem. Nee, ik weet het, ik word niet graag bij de Macdo gezien. Als je ‘I’m loving it’ patenteert als trademark, dan ben je gewoon een eikel. En opzettelijk vies eten verkopen is al evenzeer een kwalijke zaak. Maar goed, deze is echt héél dichtbij het station vanwaar ik zou de trein neem en, nog relevanter, er vallen antropologisch interessante observaties te plegen. Over de plaatselijke managementcultuur bijvoorbeeld en over maatschappelijke ladders enzo.

De mensen die zich binnen en rondom dit ‘restaurant’ op plegen te houden, dragen gemiddeld genomen bijvoorbeeld veel mooiere ende hippere kleren dan willekeurige mensen in het algemene straatbeeld. Het is hier ook onwaarschijnlijk lekker fris, terwijl het buiten langzaam naar de 40 graden kruipt. Alleen in Hongaarse koelkasten zal het vandaag koeler blijven dan hier en nu in deze McDonalds. De werkkrachten ogen bovengemiddeld opgeleid en alles oogt en ruikt spik en span. Sterker nog, bij gebrek aan aanloop instrueert de klaarblijkelijke cheffin een van de klaarblijkelijke subordinates om de toegangsdeur van het toilet nog eens af te nemen met een doekje, waarbij zij zelf het voorbeeld geeft voor wat betreft de eerste twee heen-en-weerbewegingen. Ik vraag me af waar het met de wereld naar toe moet.

En dan is er ineens een uur voorbij. Tijd om in te pakken en de trein te scoren. Ondanks een smakeloze tosti en, vooruit, ook nog een softijsje, verlaat ik voldaan het etablissement. Ik concludeer lekker na te hebben zitten denken.

Advertenties

Over Bruno van den Elshout

Kunstenaar en strategisch conceptontwikkelaar
Dit bericht werd geplaatst in Europa, Gedachtekronkels, Hersenspinsels, Leuks uit 2013, Me myself and I, Nieuws, Op reis (of: ~ geweest), Zomaar een plaatje en getagged met , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s