Het Brons is Binnen: met Rob naar Leipzig

Fijn hoor, zo’n reisje in die Ferne. Bestemming: Leipzig. Vertrek van thuis: 3 uur des nachts. Via Amsterdam waar ik Rob tref, u bekend als de vormgever van NEW HORIZONS en via uitgeverij The Eriskay Connection ook betrokken bij de verkoop en distributie van het boek. Het is goed elkaar in deze setting te treffen. We hebben elkaar de laatste tijd te weinig gesproken en dat heeft weinig ruimte gelaten om enige zich aangediend hebbende complexiteiten in de samenwerking along the way naadloos te integreren in de wederzijdse operationele bedrijfsvoering.

Behalve het ophalen van de Bronzen Medaille bij de “Schönste Bücher aus aller Welt”, is een opschoning op dat vlak het belangrijkste doel van deze reis. Tel daar overigens gerust bij op: het genoegen lang op reis te zijn in de vervoermiddel waarin die ervaring het best tot z’n recht komt.

De trein.
Het eerste deel van de reis verloopt in de duisternis, met alleen de lantaarnpaals die als omgekeerde muzieknootjes in het landschap verspreid staan. Net sterk genoeg om door de reflectie in het raam heen te breken. Verder lukt dat alleen de stations die we onderweg passeren.

Net voor we de grens met Duitsland bereiken, komt de zon op. Gaaf, hoe zo’n trein eigenlijk een verzameling breedbeeldtelevisies is. Een soort bioscoop waarvan de stoelen een kwartslag gedraaid zijn. Met als wederprestatie dat je tijdens de voorstelling gewoon kunt opstaan en een rondje lopen. En dat je er ook doorheen mag praten, wat we afwisselend met bijslapen ook doen.

Zonsopkomst bij Bad Bentheim (foto met telefoon)

Zonsopkomst bij Bad Bentheim (foto met telefoon)

Bijna missen we in Hannover de aansluitende trein, maar niet helemaal. En dus komen we kort na het middaguur aan in de machtige stationshal van Leipzig. Ik bedenk er graag stoomtreinen bij, met mist tegen de overspanningen en de geur van steenkool en smeerolie. In plaats daarvan ruik ik fabrieksvis van de in Duitsland rijkelijk geprolifereerde broodjesketen Nordsee. Sta je met je goede bedoelingen ineens weer midden in de werkelijkheid van het moment…

Naar de beursvloer
Na het afdroppen van de bagage nemen we de S-bahn naar de Messe. Daar is de uitreiking van de prijzen, op de stand van de Stiftung Buchkunst. We vinden ‘m met relatief gemak, ons een weg banend tussen tieners met gezichten die van plastic lijken, omdat een van de hallen van de Buchmesse volledig is gewijd aan Manga-strips. De stand waar we op zoek zijn is groot en ruimtelijk. Langs een wand zijn alle boeken die zijn ingezonden voor de wedstrijd te zien, zo’n 500 uit 30 verschillende landen. Groot, klein, klassiek, verrassend, kleurrijk…

NEW HORIZONS zit er niet bij. Die vinden we bij de prijswinnende boeken, tentoongespreid op aparte pilaren rondom. Er staat een dame in het boek te kijken. Ze glimlacht. Rob en ik hadden ons al afgevraagd wat we eigenlijk op de beurs zouden gaan doen, als in ondernemen, los van het ophalen van de prijs. We kwamen tot de conclusie dat het vast geen slecht idee zou zijn dat we wat zouden rondhangen in de bubbel rondom de wedstrijd, met collega-prijswinners, juryleden en organisatie. Een context van mensen die NEW HORIZONS hebben leren kennen en weten te waarderen.

Deel van de boekenwand in de stand van Stiftung Buchkunst

Deel van de boekenwand in de stand van Stiftung Buchkunst, inzendingen naar land

Het integreren met de bubbel begint met het plaatsnemen in de stand. Er staan in de ruimte een goede honderd stoelen klaar voor de ceremonie. Wij positioneren ons zo dat we kunnen zien hoe mensen, nietsvermoedend en zonder hindering van welke inhoudelijke kennis dan ook, door het boek heenbladeren. Over het algemeen een proces van gemixte waardering en verrassing. Rob heeft vanuit de uitgeverij mooie folders gemaakt, speciaal over het boek. Daarvan verspreiden we een paar stapeltjes, omdat de organisatie wel rijkelijk heeft voorzien in het tonen van de boeken, maar niet in het praktisch toegankelijk maken ervan voor de heb. Een paar mensen die lang met het boek in de weer zijn, spreek ik aan. Of ze ergens benieuwd naar zijn, want dat ik ze als ze willen graag even bijpraat. Het levert leuke gesprekken op en direct ook een verkoop. Aan de dame die de prijsceremonie later zal openen, dus dat begint allemaal goed.

We maken vast kennis met twee dames van de organisatie, krijgen stoelen toegewezen en weten ons verder vooral blij met onze eigen aanwezigheid ter plaatse en de reden daarvan. Oja, en prijzen ons gelukkig met de bijzonder fraaie catalogus die de organisator Stiftung Buchkunst met en over de prijswinnende boeken heeft gemaakt. Weer een nieuwe uitingsvorm voor het ons inmiddels zo goed bekende materiaal. Behalve de cover hebben ze een aantal spreads uitgelicht en daar een volledige pagina voor vrijgemaakt. Het avontuur, de reis, is er niet in te herkennen, maar esthetisch houdt de voorliggende vorm feestelijk stand.

De uitreiking
Om 16u begint de ceremonie. Alle stoelen zijn inmiddels bezet, de prijswinnende boeken zijn van de pilaren gehaald en liggen op een aparte tafel bij de microfoon. Het begin is herkenbaar Duits, even de autoriteit van het gebeuren onderstrepen, al gebeurt dat in dit geval met blijde toon. De burgemeester van Leipzig zegt er het zijne over en daarna mag een van de juryleden de bekroonde boeken toelichten. Dat doet hij vakkundig en vriendelijk, spontaan en inhoudelijk sterk.

Over NEW HORIZONS zegt hij mooie en treffende dingen, met als grootste compliment – als je het mij vraagt – het vermelden dat de jury zich het hoofd heeft gebroken over hoe het mogelijk is geweest deze publicatie tot stand te brengen. Gaaf, want alle keuzes die we gemaakt hebben, zijn inhoudelijk te beargumenteren en rationeel uitlegbaar. Maar dat het er gekomen is, is een wonder.

Ik prijs me gelukkig dat dat belangrijke ingrediënt ze gewaar geworden is. En dat ze onder alle druk, met 600 boeken in 2 dagen te jureren, de uitnodiging van Rust en Ruimte hebben weten te herkennen en eerbiedigen. Loon naar werken, voor Rob en mij en evengoed voor alle andere projectpartners involved. Temidden van de grote vrolijkheid moeten we wel even wennen aan het idee dat de bronzen medaille eigenlijk een certificaat is. Maar zodra dat gelukt is, nemen plezier en trots het weer over, gevolgd door champagne en mooie gesprekken, onder andere met het jurylid dat de winnende boeken een voor een van tekst en uitleg voorzag.

Rob treft wat collega-prijswinnende vormgevers en uitgevers die we eerder ook al tegen het lijf liepen in Parijs en bij UNSEEN. Met Hans Gremmen, Zilveren Medaillewinnaar met Sequester van Awoiska van der Molen (in veel opzichten bijna het tegenovergestelde van NEW HORIZONS, hoewel eveneens zonder tekst), reflecteert hij op de kansen en uitdagingen van het gecombineerd vorm- en uitgeverschap. Om nog even wat in de prijswinnende sfeer na te hangen, informeer ik of de mensen van de Stiftung nog ergens wat gaan eten of drinken, en of wij kunnen aansluiten. Geen probleem en graag, al verwacht ik dat we dat dan met z’n vijven doen.In plaats daarvan blijken we te mogen aanschuiven bij een grootschalig buffet-diner in het kader van de samenwerking tussen Leipzig en Shanghai, waarvoor zo’n 80 mensen zich hebben verzameld in een restaurant in een oud treinstation. Grappig genoeg dezelfde plek waar ik in 2011 met Ontwerpwerk heb gegeten in de zijlijn van het symposium Norm = Form dat zij toen organiseerden.

Mee-eten en de volgende ochtend
We ontmoeten nog allemaal leuke mensen en na de vrij lange introductie van een belangrijke Chinese meneer en zijn Duitse vrouwelijke evenknie is er volop heerlijk eten en drinken. Wat fijn om hier zo onbedoeld te zijn aanbeland en te mogen delen in de vreugde. Heel wat beter dan ‘nog even een frietje’ en dan vroeg naar bed omdat de dag al zo vroeg begonnen was. Tegelijkertijd: echt laat wordt het niet. Daarvoor zijn we al te lang onderweg. Morgen is er weer een dag.

Tijdens het ontbijt maak ik samen met Rob even de balans op van alle zaken die we besproken hebben en welke acties daar de komende tijd op volgen. Daarna neemt Rob de terugtrein en loop ik nog wat rond door het centrum, met zware koffer in de hand. Tijdens het avondeten van gisteren had ik met een van de tafelgenotes afgesproken voor koffie le lendemain. Laura, een blonde stijlvolle dame iets jonger dan ikzelf, werkzaam voor een Duitse uitgeverij van reisboeken en in het bijzonder op de marktbewerking in China.

We treffen elkaar in cafe Le Maitre, een leuke plek net buiten het centrum. Het boek heeft ze nog niet gezien, dus dat komt eerst op tafel. Daarna hebben we het over cultuurverschillen en concludeer ik dat een stad bezoeken leuk is, maar uiteindelijk vooral om de mensen die je er tegenkomst en de dingen die je er doet. Die zijn het, die voor herinnering zorgen.

Ergens in Leipzig, buiten het oude centrum

Ergens in Leipzig, buiten het oude centrum

Vrijelijke overwegingen Na het gezellige get-together wandel ik naar de Hauptbahnhof terug. Er komt een circus van gedachten op gang. Niks onprettigs hoor, vooral vragen en ideeen. Zoals ik eerder op de dag al opschreef:

What you want to create, you have to become.

Als niemand dat ooit eerder gezegd heeft, dan claim ik m bij deze als quote. Verder denk ik na over mijn identiteit als kunstenaar. Die was tijdens het maken van NEW HORIZONS en de tentoonstelling bij Panorama Mesdag evident, en groeiend met de tijd. Nu voelt dat alweer heel anders. Want gerelateerd en op het eerste gevoel voorwaardelijk aan het creatieproces van het boek. In whatever is next zal ik die creatiekracht inzetten, maar misschien niet automatisch met het doel een vorm tot leven te brengen die je aan de muur kunt hangen of ergens neer kunt zetten. Minder expliciet, meer in de actie maar zonder een performance te pretenderen.

U ziet, ik ben hierin zoekende. Zoekende ook naar een omgeving die weliswaar voedt en uitdaagt, maar niet automatisch stretcht in de mate waarin NEW HORIZONS dat heeft gevraagd. Ik ben in voor een stevige wandeling, maar niet in een Zuidpoolexpeditie met mezelf als first husky. Een rol als werknemer is niet uitgesloten. Goed dus, om weer eens te kijken hoe mijn CV er met de kennis van nu uit komt te zien. En welke mogelijkheden die inventarisatie aan het licht brengt. Allemaal dankbare zaken om tijdens een treinreis op te delibereren. Zoals ik dat doe in de ICE van Leipzig naar Frankfurt.

Langs het spoor zie ik mooie landschappen, veel houten observatieposten en roofvogels, golvende horizons met de silhouetten van boompjes die nét niet meer volstrekt kleurloos zijn, maar waarvan de eerste lentebloei nog wel een paar weken op zich laat wachten. De belofte dat dat aanstaande is.

Vooral op het eerste deel van de reis zie ik ook veel vergane glorie. Vervallen boerderijen, en vooral ook veel voormalige fabriekshallen waarvan de ontelbare kleine ruitjes allemaal kapot zijn of ontbreken. In de tijd van de DDR werden daar vast eindeloze hoeveelheden gestandaardiseerde producten afgeleverd. Ja, de tijd dat mensen zich nog voornamelijk bezighielden met het maken van dingen die ze goed konden gebruiken. Lampen, brood, meubels, kleding, dat soort dingen.

Aanrijdend op de skyline van Frankfurt realiseer ik me hoe mensen altijd constructies hebben willen bouwen die tot in de hemel reikten. Piramides, kerken, fabrieken… Hoe belangrijker het op moment van constructie was, hoe hoger ze afsteken tegen al het overige. Lang dus was religie leidend. Daarna: productie en consumptie. Nu: financieel gewin waar bij voorkeur geen materie meer aan te pas komt.

De hoogste gebouwen, de kerken van onze tijd, behoren toe aan de banken en verzekeraars. Dat vinden we als samenleving op dit moment dus blijkbaar het belangrijkst. Geld die losstaat van waarde. Winst als poort tot de hemel. En ik ben alvast benieuwd door welk streven dat winstbejag straks rechts ingehaald wordt. Of dat we concluderen dat hoge gebouwen uiteindelijk verworden zijn tot maatschappelijke penisverlengers en dat er zinnigere investeringen zijn dan dat.

Ik gun het de wereld dat ze daar in Dubai het eerst achterkomen. De grote brand in de wolkenkrabber The Torch, een maand geleden, was alvast een interessant incident in de lijn van wat je zou kunnen omschrijven als ‘de goden verzoeken’. Ja, zet mij in een trein en ik ga over dat soort dingen nadenken. En over wat dan wel wenselijk is, voor mijzelf en voor de wereld. Dus ook vast gepuzzeld op het CV. Met grote aandacht antwoord gegeven op drie belangrijke vragen die Lie van Schelven me stelde over de waarde van haar aandeel in onze gemeenschappelijke horizonverkenningen. En wens die zo nauwkeurig mogelijk onder woorden te brengen. Een dankbaar vraagstuk. Ook maar gelijk gedaan: de afspraken met Rob op digitaal gesteld, te verzenden bij thuiskomst straks om 23 uur. Overstappen op Frankfurt Luchthaven. Met de wens het Panoramadak kort aan te doen om vliegtuigjes te kijken. Maar hell wat is Frankfurt groot.

Uiteindelijk stel ik me tevreden met het eten van aardappelsalade met worst, en het kopen van yoghurt met kersen en een vierkante chocoladereep. Ik tref de organisator van de Best Verzorgde Boeken met een collega en we besluiten de voortreis gezamenlijk te ondernemen. Ter sprake komen het Kinderboekenweekgeschenk van 1987 (het legendarische Die van hiernaast en van de overkant), de wereld van het boekmaken, de plannen die ik heb voor volgende projecten. Wat ik erover weet te articuleren is dat ik graag een thema of proces bij de hoorns wil vatten, en rondom dat thema Nieuwe waarde te creeren op basis van verhoogd bewustzijn en betrokkenheid rondom dat thema.

Zichtbaar maken hoe iets gemaakt wordt, welke stappen, welke ketens, welke belangen. Van de verzameling ingredienten totaan de eindelijke bestemming, in de hoop dat het een sluitende kringloop is. En als dat niet zo is: daar middels het creeren van die zichtbaarheid ook gelijk de noodzakelijk en de wenselijkheid van zo’n sluitende kringloop onder de aandacht te brengen.

Eigenlijk zou elke ondernemersketen Fair Trade en Cradle to Cradle moeten zijn. Of dat als standaard. Want hoe kun je iets waardevols creeren als je geen respect hebt voor de mensen die bijdragen aan de creatie van dat waardevols. Als je door je beleid en handelen die mensen hun vrijheid en waardigheid ontneemt. Dat is moderne slavernij. En daar is veel van aan de hand, onzichtbaar. Want de race naar de bodem is killing, voor dingen die commodities zijn geworden, zoals dat ook geldt voor de mensen die die commodities maken of ontsluiten. Wie plofkippen produceert, wordt zelf een plofkip.

What you create, you will become.

Daarom is zichtbaarheid van wat mensen maken, en hoe ze dat maken, en waarom – zo ongekend belangrijk in de tijd waarin we leven. Het lijkt mij buitengewoon zinvol daaraan in de toekomst een nadere bijdrage te gaan leveren. Mijn nieuwe CV is weldra online beschikbaar, ik zal de link hieronder posten zodra het zover is. Nu nog even een slaapje, Nederland komt alweer spoorslags dichterbij. Bedankt voor het meelezen en meebeleven van deze mooie reis. Ik ben weer veilig thuis en groet u van daar.

Dit is m, thuisgebracht!

Dit is m, thuisgebracht!

Advertenties

Over Bruno van den Elshout

Kunstenaar en strategisch conceptontwikkelaar
Dit bericht werd geplaatst in Hersenspinsels, NEW HORIZONS, Nieuws, Op reis (of: ~ geweest) en getagged met , , , , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s