Gluren bij de buren: een paar dagen in het Ruhrgebied

Pas op, dit verhaal heeft geen heldere conclusie. Dan weet je dat vast.

PHOTOLOGIX_Ruhrgebied-8822

Remscheid, Essen, Oberhausen… Al voor deze zomer had ik je kunnen vertellen dat dat plaatsen zijn in het Ruhrgebied. Maar tot voor kort zag ik dat altijd als een kluwen viezigheid ergens vlak over de grens. Na een bezoek ter plaatse weet ik inmiddels beter. Er gebeurt daar veel bijzonders. Het zit namelijk zo…

Ik was al een tijdje van plan om eens op het Ruhrgebied in te zoomen. Te kijken wat daar nu eigenlijk gebeurt. Daar waar zó dichtbij zóveel mensen in een ander land wonen. Die allemaal vast van de zee en van de horizon houden, dat er vast ook wel zaken gedaan kunnen worden. Een eerste stapje naar Europa, om te onderzoeken hoe ik NEW HORIZONS ook in het buitenland kan democratiseren. Zijnde: ervoor zorgen dat mensen die geen museum of ontwerper zijn er ook kennis mee kunnen maken. Daar is nu nog vrij weinig gelegenheid geweest.

Mijn wens viel samen met plannen van Sarah, die nu in Schiedam woont maar in Bochum opgroeide. Zij organiseerde dat we een paar nachten zonder kosten in een woongroep konden overnachten, en ook nog eens over fietsen konden beschikken. Hoe comfortabel een vooruitzicht, en ook in retrospectief buitengewoon plezierig.

De reis begon op dinsdagmiddag, nadat ik de dag begonnen was als ‘keynote speaker’ (primeur) bij de Summer School van Kenniscentrum Cultuureducatie in Rotterdam. Na een zomer waarin ik soms dacht ‘waar is iedereen?’ was het fijn om hier een gevulde zaal te treffen met allemaal mensen die daar zaten om naar mij te komen luisteren. Ik ervaar dat als toenemend bijzonder. Als in: ik kom er met elke spreekbeurt beter achter hoe bijzonder dat is. En daar wordt het ook steeds leuker van. Vandaar een paar foto’s, gemaakt door Dimitri Hakke.

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

Dinsdagmiddag dus. Vanaf Rotterdam via Venlo, met overstap in Viersen en Essen. Zo kwamen we in Bochum Dahlhausen terecht. Alwaar we onverwachts werden opgewacht door Sarahs moeder, die ik nooit eerder had ontmoet maar nu dus wel. Ze nam ons mee naar een oranje huis aan de overkant van het station. Daar was dus de woongroep! En er was een hele etage leeg, en daar konden wij dan weer dankbaar gebruik van maken. Als uitvalsbasis voor sommige excursies die we samen ondernamen, en andere weer apart.

Maar voor het en-toen-en-toen wordt… Wat een maf gebied is het daar. Steden die helemaal met elkaar verknoopt zijn. Wegen, tunnels, bruggen, buizen over en onder elkaar door. En ook hele grote tussenruimtes tussen de verschillende steden, waar je je dan juist in heel landelijk gebied waant.

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

En dan de staalindustrie, die fabrieken… Wow, wat is dat een heftige aangelegenheid. Zulke immense constructies, zo kort geleden allemaal opgetrokken en alweer zo vergane glorie. Roest, onkruid, afbraak, verval, op andere plekken dan weer afgewisseld met transformatie in cultureel erfgoed. Ik raak ervan in een ongebreidelde flow van nieuwsgierigheid en verbazing.

Zoals bij het Ruhr Museum op het terrein van de Essen Zoll Verein. Daar zie ik op een paar oude monitors zwart-witfilmpjes van het uitgraven van kolen uit de mijn. Wow. Wat zijn mensen in relatief korte tijd (vanaf begin industriële revolutie tot jaren ’80) bedreven geraakt in het leeggraven van de aarde. The sheer scale of it. Zo’n graafarm, daar is geen ontkomen aan, en dat dan keer zoveel graafarmen, keer zoveel tijd. Dat me afvragend, vraag ik me af of het hele Ruhrgebied niet misschien nog eens in de grond verdwijnt. Als een soort geologische goocheltruc.

En dan bedenk ik dat vroeger de kerken het hoogst waren, toen de schoorstenen van de fabrieken. Daarna de banken. En die hebben hun beste tijd ook al gehad. What’s next? Wanneer dondert dat schijnbaar onaanraakbare systeem in elkaar zoals dat met de ooit onverwoestbare staalindustrie gebeurde? Hoe snel zal daar het onkruid vat op krijgen, en wat ontstaat er dan voor nieuws?

En als mensen er vroeger voor moesten zorgen dat ze de sterkste waren. En daarna dat ze de slimste waren. Maar dat we nu die tijd al voorbij zijn. Slimheid wordt door veel mensen vooral ingezet ten nadele van de rest van de wereld. Om hele landen erbij te lappen zelfs in sommige gevallen. Ik denk aan Goldman Sachs in Griekenland. Slim als ze zijn.

Ik kan alleen maar hopen dat het als volgende gaat om wie het liefste is. Dat zou wel een mooie stap zijn. De huidige generatie kinderen worden vooral opgevoed om kritisch te zijn, sla de opleidingsbrochures er maar op na.

En die staalindustrie, die was dus voor iedereen zichtbaar. Je kon nog zien wat er gebeurde. “De schoorsteen moet roken.” Ik denk dat die uitputting van de aarde, dat die nu onzichtbaar aan het worden is. Deels omdat de ‘productie’ van nu veelal buiten ons gezichtsveld plaatsvindt (in verre buitenlanden), vaker in andere materialen plaatsvindt (plastic), voor een groot gedeelte non-fysiek/virtueel is geworden (data). Omdat we alleen nog maar méér energie zijn gaan gebruiken dan toen. En omdat ik meen te beginnen te zien dat de exploitatie naar binnen is geslagen en tussenmenselijk is geworden. En dus nóg een slag moeilijker oplosbaar. Check de aanstaande golf burn-outs er graag op na.

Maar tegelijkertijd hoopvol dus, dat er zo snel na de vergankelijkheid al weer nieuw leven in de brouwerij is. Want dat is er in het Ruhrgebied volop. Veel landschapskunst, maffe ook. Gave gebouwen, nieuwe bedrijvigheid. En ook: veel armoede, vuiligheid, uitzichtloosheid. Als ware het een openluchtmuseum van het leven zelf, en de tussenstand die we daar op dit moment in hebben bereikt.

Het voelde bijzonder om daar zo vrij in te hebben kunnen rondneuzen. Dank je wel Ruhrgebied, en dank je wel Sarah en iedereen die ik er ontmoette! Graag tot een snel weerzien.

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

 

Advertenties

Over Bruno van den Elshout

Kunstenaar
Dit bericht werd geplaatst in Hersenspinsels, Nieuws, reisverslag, Ter deling en getagged met , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s