Hoe ik het zou doen, Zomergasten presenteren (deel 6 en laatst)

Voortbordurend op mijn wens om in 2020 het TV-programma Zomergasten te presenteren, kijk ik deze zomer alle zes afleveringen van het programma. Steeds met de vraag: hoe zou ik dat doen?

Deel 6 van ‘Hoe ik het zou doen’ over:

Holding space / de ruimte dragen

De laatste aflevering was misschien wel de beste van de zes. Met de meeste inhoud, inspirerends, breedst relevant… En dat is ook wat je in de recensies terugleest.

Voorbij de inhoud zag ik ook iets anders. En eigenlijk voor de 6e keer op rij. Namelijk dat de ruimte waarin de ontmoeting plaatsvond, niet werd gedragen (of amper, of wisselend). Als de term ‘ruimte dragen’ je niet bekend voorkomt, kan ie je vaag voorkomen. Vandaar enige uitleg voor ik op dat idee voortborduur.

Ruimte en sfeer
Bij iedere ontmoeting ontstaat er tussen de ontmoeters een ruimte. Fysieke, driedimensionale, meetbare ruimte. Maar ook onzichtbare ruimte. Sfeer. En die sfeer heeft een kwaliteit. Een mix van allerlei eigenschappen, die elkaar kunnen versterken, ontkrachten, afwisselen en nog van alles meer.

Wat de eigenschappen van die sfeer zijn, daarvoor zijn de ontmoetpartners samen gedeeld verantwoordelijk. Maar als het initiatief voor de ontmoeting van één van de partners komt, is diegene wel méér verantwoordelijk dan de ander. Degene die tot het gesprek uitnodigt, of degene die het gesprek leidt. In het geval van Zomergasten is dat de presentatrice (en aan het strand ben ik het).

Waar ben ik op het strand dan meer verantwoordelijk dan mijn gast?

Vooral voor de veiligheid die het de gast mogelijk maakt zich open te stellen. Zoals dat zowel bij een interview als bij een wezenlijke ontmoeting prettig is. Dat je als gast weet: “Ik ben hier welkom. Om wie ik ben en wat ik meebreng. En waar ik misschien onzeker over ben. Ik word vertrouwd en kan jou en je bedoelingen vertrouwen, en dat wat er tussen ons gebeurt.” En dat je als gastheer of -vrouw zegt of uitstraalt: “Ik sta naast je, of achter je. Ik ben er voor je. Ik weet de weg, of voel me thuis genoeg om die niet te hoeven weten. Je hoeft je geen zorgen te maken. Het is goed.” Wat met een paarhonderdduizend live mee-kijkers thuis geen overbodige luxe is.

Extra mooi als dat wederzijds gebeurt, en je samen de ruimte kunt dragen en daarin kunt ‘opstijgen’. Maar spijtig als het niet gebeurt. Of als de ruimte aan z’n lot wordt overgelaten. Of als de gast de ruimte moet dragen. Zoals dat eigenlijk in alle 6 Zomergasten gebeurd is. Janine was met háár dingen bezig (volgende vraag, timing, eigen gezichtsuitdrukking en houding), de gast met die van hem/haar. Met af en toe kleine botsinkjes en soms het meta-gesprek over wat gebeurt hier nu eigenlijk?

Verantwoordelijkheid
In de laatste uitzending is het niet Janine die de ruimte en de aflevering draagt, maar Esther Perel. Zij is het die Janine geruststelt wanneer die zelf emotioneel wordt (bij de vraag over haar moeder, vanaf 1h21m, let vooral op het verschil tussen hoe Janine de vraag aan Esther stelt, en daarna de vraag ineens aan haar voorligt). En ook haar eigen emoties het grootste gedeelte van de tijd zelf volledig draagt (wanneer het gaat over haar ouders in het concentratiekamp, vanaf 1h45).

Een ‘mooi’ voorbeeld daarvan zie je terug op 1h58m30s, waarin Esther enigszins verbaasd/bewogen bij een beeldfragment van haar ouders in Treblinka zachtjes uitbrengt: “Dit zijn mijn ouders….” gevolgd door stilte. Die subiet wordt opgevuld door Janine: “Vertel even wat we hier zien!”. Dat is een goed voorbeeld van het omgekeerde van wat ik bedoel.

Inhoudelijk is het een sterke aflevering geworden. Leerzaam, helder, uitnodigend, innemend, inspirerend, verrassend, gezellig. Maar gedragen door de gast. (Al is dat in dit geval niet verwonderlijk is: het bieden van ‘holding space’ is een belangrijk deel van Esther’s werk en expertise.) Waarmee de rol van interviewer gereduceerd wordt tot die van vragensteller, en het ontmoeting tot een potje kennisoverdracht. Wat voor een interview nog best acceptabel klinkt, maar wat eigenlijk alleen per toeval in de buurt van een ontmoeting komt.

Ik kende Esther Perel en haar werk van tevoren niet, en heb haar mooie dingen horen zeggen. Belangrijke dingen ook. Maar ik vraag me af wat ze anders of meer heeft kunnen brengen dan in een andere willekeurige andere setting. En dat vind ik jammer.

Hoe zou ik dat doen?
Ja, net als de vorige keren is dat makkelijk geschreven van achter de computer. Ik oefen het vooral door het tijdens de 144 ontmoetingen op het strand zo goed mogelijk te doen. En te merken dat ik meestal meer ruimte kan bieden dan een gast gewend is te beleven, daarbij geholpen natuurlijk door de oneindigheid, de elementen en het samen bewegen in de buitenlucht.

En dan af en toe is er iemand die nog meer ruimte kan maken dan ik. En dan geniet ik daarvan en is het extra. Maar de minimaal geborgde ruimte is er niet van afhankelijk.

Hoe ga ik dat doen?
Want die vraag is de komende tijd ook actueel. Ik neem het graag mee, alles wat Zomergasten me dit jaar heeft laten zien. Naar een aantal gelegenheden waarbij ik zelf gastheer ben. Weet je welkom als je erbij wilt zijn:

  • Komende week op het Festival van de Toekomst in de Fokkerterminal in Den Haag. In drie duo-interviews van steeds 45 minuten bevraag ik de belangrijkste sprekers van de dag voor klein publiek (36 m/v). Hun officiële lezingen gaan over de inhoud van hun werk. In mijn onderdeel gaan we het hebben over hun persoonlijke beweegredenen. Met o.a. Bruno Fabre, Nadine Bongaerts, Arash Azaami en Peter Goedvolk.
  • Tijdens de 12 ontmoetingen van de Whatever the Weather Hersttour, waarvan de eerste plaatsvindt op vrijdag 21 september in de Tuinzaal van het Gemeentemuseum in Den Haag.
  • Tijdens de 6 Lokale Smaakmaker-avonden die ik samen met de bewonersorganisatie van de Bomenbuurt het komende half jaar organiseer. Verspreid over 6 avonden interview ik dan 6 mensen die in hun eigen wijk iets gaafs hebben gedaan, dat ons in de Bomenbuurt kan inspireren om ook de handen uit de mouwen te steken. Met o.a. Annechien Meier van het Laboratorium voor Microklimaten en Ido Pot van Pluk Den Haag.
  • En natuurlijk tijdens de inmiddels nog maar 52 resterende wezenlijke ontmoetingen op het Haagse Zuiderstrand. Er zijn nog wat deelnamegelegenheden voor wie wil. Lees er meer over op http://www.whatevertheweather.nl/join?lang=NL.

Hoe ik terugkijk op 6x Zomergasten bekijken en er steeds wat van vinden?
Ik vond het de moeite waard. Het was niet makkelijk om te doen. Sorry dat het steeds ging over dingen die ik niet goed vond, en niet goed genoeg. Maar ik wilde nu eenmaal uitvinden hoe ik het anders zou doen. En wat goed was zou ik natuurlijk hetzelfde doen, dus daar hoefde ik niet over te berichten. Ik hoop dat het voor wie meelas een nieuwe en andere blik op de uitzendingen heeft gegeven. Verder dan alleen maar ‘of het een leuke uitzending was’. Want zo heb ik ze allemaal beleefd door er op deze manier naar te kijken. Als rijke bron van observaties, ideeën, bevindingen.

Dank dus aan de VPRO, aan Janine en aan alle gasten voor een mooi seizoen Zomergasten. En dank aan wie meelas met dit onderzoek.

~~

Dit schreven The Post Online, Trouw en Het Parool over deze aflevering:
Vergevingsgezinde blik van Esther Perel is een verademing in het #MeToo-tijdperk
De slotaflevering van Zomergasten was een openbaring: Esther Perel heeft een gave
Genoeg levenslessen en relatietips gehoord in Zomergasten

Zomergasten2018_EstherPerel


Je kunt de aflevering waar deze blogpost over gaat nog t/m 11 september terugkijken, daarna via de podcast terugluisteren. Meer over Whatever the Weather lees je op de gelijknamige website. Wil je weten of ik in 2020 daadwerkelijk Zomergasten presenteer? Meld je dan aan voor mijn nieuwsbrief Mee op Avontuur.

Advertenties

Over Bruno van den Elshout

Kunstenaar
Dit bericht werd geplaatst in Nieuws, Ontmoetingen, wezenlijke ontmoeting, zomergasten en getagged met , , , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Een reactie op Hoe ik het zou doen, Zomergasten presenteren (deel 6 en laatst)

  1. Liesbeth Mobach zegt:

    Ha Bruno,
    Dit is de enige aflevering van Zomergasten die ik bekeken heb en ook de enige blog hierover van jou die ik heb gelezen.
    Ik begrijp je intentie van de bloggen en vind het ook interessant dat je het doet. Ik volg Esther Perel al een haar of wat en heb al wat van haar werk gezien en gelezen. in dit geval vond ik het hele programma een verademing en een grote tegenstelling tot elke talkshow die er verder in Nederland op tv is: hierin is geen ruimte voor stiltes en rustig nadenken. Het zijn vaak reacties op meningen of meningen over reacties en dat in een sneltrein vaart….
    Wat ik interessant vond aan de dit interview waren de stiltes die vielen. Ik constateerde dat ik het knap vond dat die stiltes vielen. Misschien niet altijd lang genoeg zoals ze kunnen vallen als je 8 uur met elkaar doorbrengt maar het blijft tv en het gehele interview moet binnen die drie uur vallen..
    Je observaties over de veiligheid en verantwoordelijkheid van de interviewer zijn denk ik wel een punt aan de andere kant is en blijft een programma als dit ook live-entertainment (met zo mogelijk meer diepte dan andere interview programma’s). Dit is een feit waar Esther en Janine zich beslist bewust van zijn en hoewel ik me af en toe erger aan het dwepen van Janine blijft voor mij het gevoel dat ze zichzelf heel kwetsbaar heeft opgesteld en daardoor ruimte maakte voor Esther om haar kennis en ideeën uiteen te zetten.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s