Whatever the Weather meets Porträts (Thomas Ruff)

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

Nee, op één na zijn dit geen portretten uit Whatever the Weather. Ze zijn vele malen beroemder en hangen in musea over de hele wereld. Ze zijn gemaakt door Thomas Ruff, net als Andreas Gursky in de jaren ’70 één van de studenten van het legendarische Duitse fotografenechtpaar Bernd & Hilla Becher.

Van alle seriematige portretfoto’s die ik ken, vind ik ze in uiterlijk het meest lijken op die van de wezenlijke ontmoetingen. Maar ook al hebben ze het een en ander gemeenschappelijk, als je langer kijkt springen vooral de verschillen in het oog. En zeker ook als je leest hoe, van waaruit en waartoe Ruff de serie gemaakt heeft.

Vrije vertaling van Ruffs aanwezigheid op Wikipedia:

Tussen 1981 en 1985 fotografeerde Ruff in zijn studio 60 portretten op dezelfde manier. Paspoort-achtige fotos, met de bovenkant van de foto juist boven het haar. Gelijkaardige belichting, met het onderwerp tussen 25 en 35 jaar, genomen met een analoge 9x12cm camera en, dankzij het gebruik van de flits, zonder bewegingsonscherpte. … De resulterende Porträts tonen individuën – meestal collega-studenten van Ruff – uitgesneden zoals in een op een paspoortfoto, met emotieloze uitdrukkingen – soms frontaal, soms deels in profiel – voor een effen achtergrond. Ruff begon in 1986 te experimenteren met grote afdrukken, tot 210 x 165cm groot. In 1987 heeft hij het project op verschillende manieren vormgegeven en zijn nagenoeg alleen de frontale foto’s getoond, meestal in monumentale proporties. Kunstcriticus Charles Hagen (New York Times) schrijft: “zo groot afgedrukt, lijken de portretten wel gigantische bannieren van Oost-Europese dictators.

In Zie de Mens (publicatie bij de gelijknamige expositie in Museum de Fundatie in 2016) schrijft Hans den Hartog Jager over Porträts:

‘Dit zijn geen mensen’, benadrukt Thomas Ruff in elk interview dat hij geeft over zijn legendarische Porträts-serie. Dit zijn foto’s van mensen.

… Vervolgens drukte hij ze buitenproportioneel groot af: de meeste Porträts zijn zo’n anderhalve meter hoog… Daarbij bleek het ook belangrijk dat de meeste van de gefotografeerden net als hijzelf professionele kunstenaars en fotografen waren.” Zelf wordt Ruff geciteerd: ‘I coulnd’t have done it with my former school friends who stayed in the small village where I grew up, and are now butchers, or bank employees. Those people would have been lost in front of my camera.’

… Juist die voortdurende spanning tussen identificatie en afstand, tussen inhoud en vorm, maakt Ruffs Porträts tot een klassieker.

Als ik Whatever the Weather op dezelfde manier omschrijf, kom ik uit op het volgende. In het oog springende verschillen met Ruff zijn vetgedrukt weergegeven:

In 2018 nodigde Van den Elshout 144 mensen uit voor een Wezenlijke Ontmoeting. Die bestond er in vorm uit dat zij een werkdag lang, van 9 uur ’s ochtends tot 5 uur ’s middags samen in de buitenlucht zouden verblijven, om te ontmoeten wat zij dan zouden ontmoeten. Aan het einde van de dag portretteerde de deelnemer zichzelf. De de resulterende portretten tonen enige gelijkenis met paspoortfoto’s, maar hebben als belangrijk kenmerk dat zij steeds exact op ooghoogte van de geportretteerde zijn genomen. De uitnodiging aan de geportretteerde was om zichzelf en zijn/haar gezicht te ontspannen. Ook vroeg Van den Elshout deelnemers om geen zichtbare kleding, make-up of andere versieringen te dragen.

Niet de maatvoering is bepalend voor de opname, maar de vaste afstand tussen de camera en geportretteerde. De foto’s zijn genomen met een full-frame digitale spiegelreflexcamera, waarna de beelden zo zijn uitgesneden dat de oppervlakte van het gezicht bij benadering de helft van het beeld beslaat. De achtergrond varieert met de weersomstandigheden waaronder de ontmoeting plaatsvond. Ook zijn de portretten gespiegeld, zodat toeschouwers de gefotografeerde kunnen zien op de enige manier zoals hij/zij zichzelf zonder tussenkomst van technologie kan waarnemen.

Van den Elshout is voornemens de foto’s nooit groter, noch kleiner, te exposeren dan op ware grootte. De afbeeldingen zullen hierdoor niet groter te zien zijn dan op het formaat 24 x 36cm, waarbij de afmetingen van het gezicht van de portretteerde samenvalt met de werkelijkheid. Tot nu toe besteedde de New York Times nog geen aandacht aan de serie.

In reactie op het schrijven van Hans den Hartog Jager, kom ik tot het volgende.

Je kijkt naar meer dan alleen de afbeelding van één mens‘, benadrukt Van den Elshout in elk interview dat hij heeft over Whatever the Weather. ‘Ontmoet ze en beleef ze. Laat ze je confronteren als dat is wat gebeurt. Om vervolgens voorbij ieder oordeel te kijken naar de ander. En er jezelf in te kennen, en ieder ander…’ Vervolgens drukt hij ze op ware grootte af: alle portretten hebben vaste afmetingen van 24x36cm.

‘Ik zou dit met iedereen ter wereld hebben willen en kunnen doen die zich ervoor open stelde. Ik ben blij en dankbaar dat 144 mensen dat daadwerkelijk hebben aangedurfd en gedaan. Mensen die ik niet kende en nog nooit eerder had gezien in eerste instantie, gaandeweg ook mensen die ik zelfs heel goed en lang ken, en zij mij, zoals mijn zoonrtje en moeder. Hun aller benieuwdheid en bereidheid een wezenlijke ontmoeting met mij mee te maken, hebben ze gemeenschappelijk. Net als hun mens-zijn. In alle verschillende uitingsvormen waarin zij daar blijk van geven. Ik zie het als een dankbaar onderdeel van mijn werk om het maximaal inleefbaar te maken en alle mogelijke ongelijkwaardigheid tussen vorm en inhoud, bekijker en bekekene, te overbruggen. Ik ervaar dat ook als een belangrijke opgave van deze tijd. Ik hoop en verwacht dat de portretten van Whatever the Weather in de nabije toekomst als klassiekers zullen worden omarmd.

__

Ik werk op dit moment samen met lithograaf Sebastiaan Hanekroot, ontwerper Sybren Kuiper en boekbinder Wytze Fopma aan een uitgave van Whatever the Weather als kunstwerk-in-boekvorm. Deze uitgave zal alle 144 portretten op ware grootte bevatten, in een vorm die maximaal uitnodigt tot wezenlijke ontmoeting. Als je het boek mede mogelijk wilt maken door er op in te tekenen, dan kan dat hier:

http://www.whatevertheweather.nl/book

Mijn avonturen richting die boekpublicatie meemaken, kun je via deze link:

http://www.whatevertheweather.nl/adventure

___

Eerder vergeleek ik op soortgelijke manier al eens NEW HORIZONS met de schilderijen van Mark Rothko. Als je dat verhaal wilt lezen, kijk dan hier:

https://ready2amaze.wordpress.com/2014/12/21/new-horizons-meet-mark-rothko-den-haag-2015/

___

Thomas Ruff Whitechapel

Tentoonstelling van enkele Porträts in Whitechapel Gallery, Londen (2017) / foto: Steven White

Over Bruno van den Elshout

Kunstenaar
Dit bericht werd geplaatst in Helderheidsvinding, Hersenspinsels, Nieuws, wezenlijke ontmoeting, whatever the weather en getagged met , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s