Kleine portaaltjes naar de eeuwigheid, over hoe ik werk en waarom

“Mijn ouders vroegen zich af of je er niet stiekem een drugshandeltje op na hield, ofzo”, vertelde een buurman me laatst enigszins beschaamd. Om me vervolgens uit te leggen dat ze niet zo goed begrepen wat ik nou eigenlijk voor werk doe, en hoe ik daar geld mee verdien. En dat het hem ook niet zo goed lukte om het dan wél uit te leggen, ook al hebben ze een mooie, grote (niet-horizon)foto van mij thuis aan de muur.

Ik vind het tegelijkertijd grappig – want leuk om enigszins onnavolgbaar te zijn en de grenzen van het schijnbaar mogelijke op te zoeken, maar werd er ook wel verdrietig van. Om wat het zegt over hoe weinig aansluiting me soms lukt te maken met mensen die niet, laten we zeggen, wekelijks met me mee komen wandelen op maandag

En voor de neutrale toeschouwer kan het natuurlijk makkelijk gek zijn. Dat ik het ene moment vier dagen bootjes zit te bouwen in Rotterdam, dan weer met een glas water door Nederland ga lopen, dan ineens een dag lang co-trainer ben voor een groep van 10 teamleiders van een grote corporate, en dan niet veel later voor de zoveelste keer 24 uur op het strand in de verte zit te staren. Om nog maar te zwijgen van 144 dagen op het strand te wandelen of er 366 door Europa te reizen.

Cork Airport op dag #1 van Us Europeans, 01.08.2007

En dan ben ik op die momenten nog uitlegbaar met iets bezig. Dan ben ik soms in de studio, maar vaak ook in koffietentjes – wel vaak dezelfde – met frequent wisselend gezelschap van uiteenlopende leeftijden, achtergronden enz. Of wandel ik over het strand of door de stad. Zit ik ergens wat te schrijven of zelfs ‘alleen maar’ voor me uit te kijken. Typ ik e-mails, Facebookberichten, blogverhaaltjes. En zelfs als iemand over een concreet project vraagt: ‘Maar daar verdien je toch niets mee?’ is het antwoord bijna altijd: ‘Nee, inderdaad en dat is ook niet de bedoeling.’

Kortom, ik doe vooral heel veel dingen die er niet uitzien als geld verdienen of zelfs maar werken. Dus: wanneer doe ik dat dan? En wat hebben alle dingen die ik doe (in godsnaam) met elkaar te maken?


Punt 1: Het is een reële uitdaging

Met als eerste: het is ook een uitdaging en een aaneenrijgen van wonderlijke wendingen, die soms zelfs meer als ontsnappingen voelen. Elke maand weer opnieuw spannend (zie afbeelding onderstaand), en een doorlopende training in vertrouwen dat als ik doe wat mij te doen staat, wordt voorzien in wat daarvoor nodig is.

Saldoverloop van mijn privé rekening courant over de afgelopen 12 maanden, ter illustratie

Het loslaten dat er iemand is die namens mij voor mijn inkomen zorgt, met een vaste regelmaat en omvang. Zodat ik daar niet meer over na hoef te denken. Dat moet ik altijd, of ik nu iets om niet doe, of voor veel. Het maakt dat ik me altijd afvraag wat iets waard is. Wat ik sowieso een veel interessantere vraag vindt dan wat iets kost. Ik houd ervan als iets zo gaaf is dat het uiteindelijk priceless is. Wat economisch handig is, want dan kun je in principe altijd alles voor iets vragen wat je wilt. En ook alles weggeven. Vrijheid.

En ja, ik probeer het ook anders te doen. Niet mee te doen aan de ratrace. Mijn eigen loophole (term geleend van Roxane van Iperen in Zomergasten) te vinden om voorbij te komen aan de waan van de dag en het grote collectieve Overleven-ten-koste-van. En uit te nodigen te geloven dat dat mogelijk is, en wenselijk. Dat je eigenhandig kleine portaaltjes kunt maken die toegang verschaffen tot de eeuwigheid en het alomvattende.


Punt 2: Ik doe eigenlijk de hele tijd hetzelfde, steeds op een andere manier

In uiterlijke verschijningsvorm doe ik misschien steeds iets anders en nieuws. Maar dat is de verschijningsvorm. Wat je direct ziet. Portetten en landschappen. Foto en audio… Maar de onderliggende essentie is altijd dezelfde.

Ik ben altijd op zoek naar vormen om aandacht te geven aan iets dat me levensbelangrijk aanschijnt, maar waarvan het me (helaas / nog) niet lukt daar die aandacht aan te geven als ik er niet doelbewust werk van maak – hoewel ik inmiddels probeer dat ook te kunnen zonder er een heel project voor op te tuigen.

En die aandacht is dan altijd gericht op het uitnodigen tot ontmoeting. Inmiddels meestal met en tussen mensen, maar ook vaak ontmoeting tussen ideeën, werelden en fenomenen. Bij elkaar brengen wat bij elkaar hoort, ook al lijkt dat soms op het eerste gezicht niet zo te zijn.

Ik maak me beschikbaar voor een vraag die me toevalt en die me levensbelangrijk voorkomt. Levensbelangrijk voor mezelf, evengoed als voor de wereld – en waar die twee elkaar raken. Vanuit het onderwerp ga ik op zoek naar een vorm die 1) garandeert kan beleven wat ik wil beleven waarin 2) doel en middel samenvallen en 3) die uiteindelijk ook zo tastbaar mogelijk deelbaar wordt.

En naarmate ik vorder, wil ik het beleven en het delen steeds dichter bij elkaar brengen. Dat er geen boek voor nodig is om via de eindresultaten deelbaar te maken wat er te beleven is, maar dat ik alleen nog maar hoef te zeggen: dit is wat ik ga doen, dit is wat ik eraan hoop te beleven. Welkom als je dat mee of ook wilt doen, en welkom eraan te beleven wat jij daar dan weer aan beleeft.

Voorbeelden van hoe ik dat tot dusverre zoal heb gedaan:

Hoe kan ik rust en ruimte zichtbaar en deelbaar maken?
Onderzoeksvorm: de horizon een jaar lang ieder uur fotograferen
Deelvorm: tentoonstelling en boek.
(= NEW HORIZONS)

Hoe kan ik rust en ruimte beleven?
Onderzoeksvorm: 24-uurs horizonobservatie
Deelvorm: uitnodiging mee te doen
(= Horizonobservaties)

Hoe kan ik wezenlijke ontmoeting beleven en beoefenen?
Onderzoeksvorm: 144x 8 uur op het strand met 144 verschillende mensen
Deelvorm: zelfportretten, uiteindelijk als boekvorm
(= Whatever the Weather)

Hoe kan ik waarde kan beleven aan iets dat geen direct aantoonbaar nut heeft / hoe kan ik die waarde zelf genereren?
Onderzoeksvorm: iets volstrekts nutteloos doen en kijken wat daarvoor nodig is. Een glas water naar de zee dragen.
Deelvorm: uitnodiging mee te doen, filmverslag achteraf
(= Water naar de Zee dragen)

Hoe kan ik beleven wat er te beleven is op het Brienenoordeiland (op uitnodiging)
Tussenstap: Wat is daar voor mij te beleven? De kracht en stroom van de rivier.
Onderzoeksvorm: bootjes op de rivier zetten en kijken wat er gebeurt
Deelvorm: samen bootjes gaan bouwen, uitnodiging mee te doen
(= Kleine bootjes op de grote Maas)

Hoe kan ik in een spannend bedrijfsproces met onbekende route of uitkomst zorgen dat mensen elkaar blijven zien en horen; dat zelfs beginnen te doen waar ze het niet deden?
Onderzoeksvorm: wat mijn eigen projecten me leerden over aandachtig uitnodigen en ontmoeten toepassen in een zakelijke context.
Deelvorm: besloten werksessie

Punt 3: Het werk is het werk niet

Het werk is vaak het werk niet. Ik bedoel daarmee dat het echte werk zit in de voorbereiding van wat eruit ziet als het werk. Het vinden van de juiste vorm vraagt vooral om onderscheidend vermogen. Wat dient de essentie? – Dat behouden en een plek en vorm geven. Wat dient de essentie niet? – Dat weggeleiden. Dat proces met zorg en aandacht beleven, tegenkomend wat ik dan tegenkom. Of we, als het een samenwerking betreft. Mooi beeld erbij: wat Michelangelo zei over beeldhouwen. “Beelden worden niet gemaakt, ze moeten worden bevrijd uit marmer.”

Als de voorbereiding goed is, bestaat de uitvoering van het werk alleen nog uit onverdeelde aandacht. En mijn idee over / beleving van onverdeelde aandacht, is dat die per definitie in zijn of haar eigen energie voorziet. En dat alles wat gebeurt wanneer je aandacht onverdeeld is, óf onderdeel wordt van de stroom, óf zichzelf uitfaseert.

Zo gebeurde dat in ieder geval 144x tijdens Whatever the Weather en ook telkens tijdens horizonobservaties en inmiddels ook in de interviews/ontmoetingen van Alle tijd van de Wereld.

24-uurs horizonobservatie Herfstequinox 2020


Punt 4: Projecten en practices

Van sommige dingen die ik doe, bestaat het rendement uit dat het me andere dingen die ik doe Beter laat doen. Sneller, treffender. Zo is elke maandagwandeling een projectje op zich, maar zorgt het er ook voor dat ik de rest van de week makkelijker, beter werk doe. Dat ‘kost’ dan even een uur of 6, maar bespaart me daarna een hoop ruis in mijn gedachten. Waardoor ik sneller tot keuzes kom, of tot de essentie van iets. Of makkelijker ruimte kan maken, me vrijer voel.

En dat telt dan op bij het beleven van de ontmoeting en de wandeling zelf. Het steeds gemakkelijker worden om daarvoor te kiezen. Niet: ik heb nog zoveel te doen, kan ik nu wel gaan wandelen? (hoewel dat ook voorkomt) – maar toch vooral: Ik ga sowieso wandelen, en dan zien we daarna wel verder hoe ik al het andere organiseer. En/of hoe al het andere, nog liever, zichzelf organiseert. Doordat ik met de haren van de synchroniciteit mee-aai, of klinkt dat nu heel vaag 🙂

En nog eens daarbij opgeteld: de maandagochtend is ook een deelbaar voorbeeld van mijn werk. Een voorbeeld van wat ik doe en hoe ik dat doe. Dat mensen vertrouwen geeft als ik mezelf uitnodig iets te doen dat ze nog niet helemaal begrijpen, nog geen vaststaande of herkenbare vorm heeft. Dat dat mij in elk geval niet verontrust, dat ik me wekelijks in dat niet-weten oefen in het klein. Met het creëren van rust en ruimte, waarin iedereen welkom is te komen beleven wat we dan beleven.

Eindvraag: waar staat de kassa?

Geen aap. Geen mouw. Bij NEW HORIZONS heb ik bij aanvang wél bedacht dat ik daar geld mee wilde verdienen. En ook hoe. En dat het bij voorkeur ook heel veel mocht zijn. Ansichtkaarten, boeken, grote afdrukken, de horizonobservaties. Lezingen over het project ook, al doe ik die eigenlijk alleen nog op uitnodiging, wanneer mensen er om vragen.

NEW HORIZONS, foto: Carel Franssen, The Eriskay Connection

En ik breng graag geld in rekening werk waarvan ik word uitgenodigd het te maken, of mezelf uitnodig. En dat dat iets is waarvoor ik even mijn eigen stroom moet verlaten. Of als het iets is waarvoor een gangbare marktwaarde staat, of dat het een aannemelijke marktwaarde heeft. Of dat ik kosten moet maken voor iets waar iemand anders meer plezier aan beleeft dan ikzelf.

Ik kijk wel naar ‘in hoeveel tijd’ ik iets kan bedenken/maken/doen, maar niet hoeveel uur tegen welk tarief. Het liefst kost iets minimaal € 1.000 of een veelvoud ervan, dat is wel zo overzichtelijk en dan schiet het tenminste ook een beetje op. En geeft het ook tijdruimte om behalve het dagelijks leven ook mijn eigen initiatieven financieel te dekken.

Om te doen wat me te doen staat, en te beleven hoe dan wordt voorzien in wat daarvoor nodig is.


Welkom als je meer van mijn avonturen wilt meebeleven. Behalve zo nu en dan op deze blog, schrijf ik er maandelijks over in mijn nieuwsbrief Mee op Avontuur.

Foto van de trein naar Parijs (2013), die ik binnenkort weer eens hoop te nemen met Elin

Over Bruno van den Elshout

Kunstenaar
Dit bericht werd geplaatst in Nieuws en getagged met , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s